Tuintips herfst

Lente Zomer  -  Herfst  -  Winter

De herfst, een prachtig jaargetijde waarvan je voluit kan genieten. Voordat bomen en struiken hun blad laten vallen verschieten ze paddenstoelennog één maal van kleur, sommigen zijn rijk beladen met bessen, die straks weer veel vogels zullen aantrekken. Late bloemen verwennen bijen en hommels, siergrassen weerstaan fier straffe winden, het bladgroen van blauwe druifjes lijkt, zoals ieder jaar, weer veel te vroeg op te komen. Warme zonnige dagen worden afgewisseld met zeer natte stormachtige. Als tuinier wordt je dan op de proef gesteld: zijn de klimplanten goed aangebonden, staat de rozenboog stevig vast, zullen de bomen niet scheef waaien? Uiteindelijk valt de schade nadat de wind weer is gaan liggen meestal wel mee. En gaat het eens volledig mis, zie dan de aangerichte chaos als een aanmoediging tot een nieuwe start. Maak je nieuwe ideeën waar en geniet. Maar behalve genieten valt er nu ook het één en ander te doen.

De tuin 'winter klaar' maken
Vroeger moesten tuinen er 'keurig verzorgd' bijliggen, ook in de winter. Wat gebeurde er dus wanneer de bladeren gingen vallen? Juist, de tuin werd winter klaar gemaakt: alle vaste planten werden rigoureus tot op de grond afgeknipt, bladeren werden zo snel herfstblaadjesmogelijk opgeveegd en al het organisch afval belandde in de afvalbak, weg met die rotzooi, opgeruimd staat netjes! De ijverigste tuiniers stopten enkele rijtjes bolletjes in de grond en strooiden daar turf overheen om ze tegen de vorst te beschermen, maar dan was de klus toch wel geklaard. Moe en voldaan keek men vervolgens maandenlang tegen een kale zwarte (men wilde de grond zien!) sombere vlakte aan. Gelukkig werd het al vroeg donker... Inmiddels zijn de inzichten gewijzigd (of is men tot inkeer gekomen?). De borders laat je met rust tot het voorjaar. Zodoende biedt je enerzijds vogels en andere tuindieren een beschutte plek met een strooisellaag waar ze van alles van hun gading in kunnen vinden (insecten, zaad, slakken, bessen etc.), anderzijds profiteren de planten van enige bescherming gedurende de vorstperiodes. Ook voorkomt het dat de bodem dichtslaat van alle neerslag. Bovendien kan je dan nog lang genieten van planten met een mooi wintersilhouet (siergrassen bv.). Vooral berijpt tijdens mistige ochtenden of bekleed met een hoedje van sneeuw bieden ze een beeld dat je niet had willen missen. Daar waar planten ongewenst over paden hangen grijp je in, maar verder laat je de tuin met rust. Toch valt er nog genoeg te doen in de herfst.

Herfstklusjes
Laatste snoeibeurt voor heggen e.d..
Vaste planten scheuren en verjongen.
Bomen, heesters, rozen en bladverliezende hagen kunnen nu worden geplant.
Bloeders (esdoorn, berk, druif, walnoot) snoeien *voor* december.
Eventueel kan je heesters die in het voorjaar geheel terug moeten worden gesnoeid, nu ook alvast enigszins snoeien om ongewenste tak breuk te voorkomen.
Klimplanten nalopen/vastzetten.
Onkruiden uittrekken.
Bollen/knollen planten.
Indien nodig de grond bekalken (organische mest voeg je pas in het voorjaar toe, anorganische nog later).
Egel- en paddenhoekjes maken (takken, bladafval e.d. opstapelen).
Composthoop beschermen tegen teveel regenval.
Bescherming aanbrengen rond vorstgevoelige planten.
Vijver vrijhouden van bladeren en ander organisch materiaal.
Gazon vrijhouden van bladeren, loop niet over een zompig gazon.
Gereedschap schoonmaken.
Kas schoonmaken.
Goten schoonhouden.
Eenjarigen en vaste planten (ook die in potten), laat ik gewoon staan na de winter is het grootste deel (onder de grond, hopelijk) verdwenen en is het in het voorjaar alleen nog maar een kwestie van de restanten op de composthoop doen belanden.

Laat bewust wat tuinafval (in hoeken) liggen, zodat padden en egels er in de winter een schuilplaats kunnen vinden. Een los stapeltje stenen, takken en bladafval kunnen hun een prima overwinteringsplek bieden.

tuingereedschapOnderhoud
De herfst en winter bieden vaak mooie dagen waarop het onderhoud aan het schilderwerk van schuttingen, bouwsels en meubilair kan worden uitgevoerd. De watergedragen verven en beitsen drogen snel, dus maken het zelfs mogelijk om tussen de buien door (ze moeten elkaar dan ook weer niet al te snel opvolgen) te schilderen. Beter is het om op een droge zonnige dag, niet te vroeg (laat eerst de mist optrekken het vocht verdampen) te starten en ook weer niet te laat te eindigen (voordat het weer vochtig wordt). Tijdens vorst niet schilderen, lees eerst de aanwijzingen op de blikken.

Vergeet niet het tuingereedschap te onderhouden. Schoonmaken en invetten is het devies. Ook is het een goed moment om snoeischaren en -messen (ook van grasmaaiers) eens goed te (laten) slijpen.

Bezitters van een hobby kas maken deze voor de winter goed schoon. Kuipplanten worden voordat ze naar binnen worden gebracht eerst nagekeken op ongedierte en andere mogelijke problemen. Schimmels en plagen worden eerst verwijderd/aangepakt.

Bollen en knollen
IMG 3844Plant voorjaarsbollen vanaf oktober. Men zegt dat de sneeuwklokjes het best al bloeiend in de tuin worden gezet, maar wanneer de bolletjes direct na de aankoop, zo vers mogelijk, worden uitgeplant zullen ze ook vast wel vanaf het eerste jaar gaan bloeien. Mijn ervaringen ermee zijn tot nu toe positief.

Verwilderingsbollen passen prima tussen vaste planten in de border. Deze bollen kunnen na de bloei in de grond blijven en zullen zich ieder jaar verder uitbreiden. Wanneer de bollen zijn uitgebloeid, zullen de vaste planten het afstervend loof aan het gezicht onttrekken. Geschikte soorten voor verwildering zijn: Frittilaria (o.a. keizerskronen en kievitseitjes, de eerste moeten om de paar jaar worden verplant voor een optimale bloei), Scilla, botanische tulpen, Ornithogalum (vogelmelk), diverse narcissen, anemone blanda (bosanemoontjes), sneeuwklokjes (Galanthus), Muscari (blauwe druifjes), krokussen. Op de verpakking staat aangegeven of een soort al dan niet geschikt is voor verwildering. Let bij de aanschaf van bollen op de kwaliteit ervan. Natuurlijk koop je geen beschimmelde of rottende (zachte) bollen.

Copyright © 2015 Tuinpark V.A.T.-Sloten - Vereniging Amateur Tuinders - etoro review.
Copyright © 2016 Tuinpark V.A.T.-Sloten - Vereniging Amateur Tuinders - Mascha van Kampen.